Peganum harmala L. (Üzerlik)

Buradanara Paylaşımları

Peganum harmala L. ( Zygophyllaceae) ülkemizin doğal bitkilerinden biridir. Halk arasında, üzerlik, ilezik, nazar otu, üzellik, üzerik, üzerrik, üzeriyh, yabani sedef otu, yüzellik (Konya köyleri), yüzerlik (Eğridir köyleri) gibi isimler almaktadır. Çok yıllık bir bitki olup, çorak yerler, step (bazen tuzlu) alanlarda deniz seviyesinden 1500 m ye kadar olan yerlerde yetişmektedir.

Fotoğraf: Fazlı Yurtsever

30-70cm boylanan, çok yıllık, yaprak döken, otsu bir türdür. Gövde tüysüz, sağlam, dik olarak odunsu bir kökten yükselir. Yapraklar ardışık dizili; şeritsi, mızraksı veya eliptik ikili dilimler halinde, tabanda genellikle üç dilimli; 3-5cm uzunlukta; yaprak koltuklarında küçük yaprakçıklar (kulakçık) bulunur. Çiçeklenme dönemi Mayıs-Temmuz ayları arasında olup çiçekler tekil; çanak yapraklar şeritsi, yeşil, yaprak benzeri, bazen düzensiz olarak bölünmüştür ve çanak yapraklar arasında küçük dışçanak bulunur; taç yapraklar beyaz, eliptik, genellikle hafifçe çanak yapraklardan uzun, 10-13(-19)mm boyutlarında; tohum kesesi (kapsül) saplı, taban kısmı dar yumurta biçiminde veya küresel, uzunlamasına yarıklı, ~8x8mm boyutlarındadır.

Bitkinin esas olarak tohumları kullanılmaktadır. Farmakolojik olarak aktif bileşenleri alkaloitlerdir (harmin, harmalin, harman ve harmalol). Geleneksel tıp da kurt düşürücü, adet söktürücü, uyuşturucu, terletici ve yatıştırıcı olarak kullanılmaktadır. Modern tıp da ise kardiyovasküler etkilere sahip olduğu birçok araştırma ile ortaya konmuştur.

Antik dönemlerden günümüze kadar halk arasında nazara karşı da kullanılmaktadır. Bu çalışmada türün bölgemizde nazara karşı tütsü olarak kullanımının yanı sıra diğer kullanım alanları da tartışılmıştır

Araç çubuğuna atla