Paliurus spina-christi (Kara çalı)

Buradanara Paylaşımları

Yaygın olarak Kudüs dikeni, çelenk dikeni, İsa’nın dikeni veya dikenli taç olarak bilinen Paliurus spina-christi, Fas ve İspanya’dan doğuda İran ve Tacikistan’a kadar Akdeniz bölgesi ve güneybatı ve orta Asya’ya özgü bir Paliurus türüdür.

2 ila 4 metre büyüyebilen bitkinin sürgünleri zikzaklıdır. Yapraklar oval, 2 ila 5 cm uzunluğunda, 1 ila 4 cm genişliğinde, parlak yeşil renkli ve düz kenarlıdır. Meyvesi 2 ila 3,5 cm çapında kuru, odunsu bir fıstıktır. Tohumlar ekim ve kasım aylarında olgunlaşır. Geçirgen toprağı ve güneşli bölgeleri tercih eder. -15 dereceye kadar dayanıklıdır. Genç dallar yoğun biçimde kahverengi tüylerle kaplıdır. Olgun dallarda ise bu tüyler görülmez.

Mayıs ve temmuz ayları arasında çiçek açan Paliurus spina-christ çalılık, dere kenarı ve tahrip edilmiş arazilerde görülür. Deniz seviyesinden 1400 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilir.

Dilimizde Kara çalı, Çalı dikeni, Çaltı dikeni, Çeşmezen, İsa dikeni, Kara çaltı, Kara diken, Kışla dikeni, Kunar, Sıncan dikeni, Sincan dikeni, Karaçalıdikeni, Karaçalı, Dikenliçalı ve Avanaktamisi adları ile bilinmektedir.

Cins adı Antik Yunanca idrar söktürücü anlamına gelir. Cinsin bu amaçla kullanılmasına işaret eder. Cinsin Türkçe adı olan karaçalı ise büyük ihtimalle olgun meyvelerin aldığı renk ile bağlantılıdır. Tür adı Latince İsa’nın dikeni anlamına gelir. İsa’nın çarmıha gerilmeden önce başına sarılan bitki olduğuna inanılır. Bu bitkinin meşhur süs bitkisi Euphorbia milii (Dikenler tacı) olabileceği yönünde de görüşler mevcuttur. Diğer bir görüş ise Ziziphus spina-christi (Hünnap, Mesih dikeni) türünü işaret etmektedir.

Çiğ ya da kurutularak tüketilebilen meyvesinin tadı tadı kuru elmaya benzer.

Büzücü, idrar söktürücü ve toniktir. Meyvesi çiğ ya da kurutularak tüketilebilir. Dalları esnek ve dikenlidir. Meyve ve yaprağı iltihap gidericidir.

Araç çubuğuna atla