Written by 
Bursa’nın kültürel ve tarihi dokusunda önemli bir yere sahip olan Setbaşı semtinde, Köprü’nün yanı başında yükselen bu zarif bina, geçmişin farklı yüzlerini günümüze taşıyan canlı bir örnektir. Bir zamanlar şehrin nikahlarına şahitlik eden, 80’li yıllarda nikah dairesi olarak kullanılan yapı, günümüzde ise Bursa Setbaşı Şehir Kütüphanesi olarak bilginin ve kültürün merkezi haline gelmiştir. Fotoğrafınızda da görüldüğü gibi, cumbalı pencereleri, ahşap detayları ve sade, şık mimarisiyle, çevresiyle uyum içinde bir bütünlük arz eder.
Tarihçesi ve Yapılış Amacı
Bina, 1954-1960 yılları arasında dönemin Bursa Belediye Başkanı Reşat Oyal zamanında inşa edilmiştir. Yapının ilk planlaması oldukça ilginç ve çok işlevlidir. 1958 yılında Bursa Kapalıçarşı’da meydana gelen büyük yangın sonrasında, zarara uğrayan esnaf için alt katının pasaj, üst katının ise nikah dairesi olarak kullanılması planlanmıştır. Bu planlama, dönemin şehircilik anlayışında, ticari hayatla sosyal yaşamın bir arada düşünülmesinin güzel bir örneğidir.
Uzun yıllar nikah dairesi olarak hizmet veren bina, 11 Eylül 1998 tarihinden itibaren Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından Şehir Kütüphanesi olarak hizmete açılmıştır. Bu dönüşüm, kentin kültürel ihtiyaçlarına cevap verme ve vatandaşların bilgiye erişimini kolaylaştırma amacı taşımıştır.
Mimari Özellikleri
Setbaşı Şehir Kütüphanesi binası, ikinci dönem sivil mimari örneklerinden klasik bir Türk yapısıdır. Sade ancak estetik detaylara sahip mimarisi, döneminin üslubunu yansıtır.
- Genel Görünüm: İki katlı ve geniş pencereleriyle aydınlık bir iç mekana işaret eden, cumbalı yapısıyla dikkat çeken bir tasarıma sahiptir. Fotoğrafınızda da görünen ahşap saçaklar ve pencere detayları, binaya sıcak ve davetkar bir hava katar.
- Malzeme ve İşçilik: Yapının inşasında dönemin yaygın malzemeleri kullanılmış, ahşap ve sıva gibi öğelerle sade bir estetik yakalanmıştır. Son restorasyonlarda da çatının gereken yerlerinde ve yağmur oluklarındaki onarımlar, ahşap saçaklar, pencere ve kapı imalatlarının yenilenmesi gibi detaylar gerçekleştirilmiştir.
- Konum ve Uyum: Setbaşı Köprüsü’nün yanında yer alan konumu, kentin merkezinde kolay ulaşılabilir bir noktada bulunmasını sağlar. Bina, çevresindeki tarihi dokuyla da uyumlu bir görüntü sergiler.
Yapılış Amacı ve Önemi
- Çok İşlevlilik: İlk yapılış amacı itibarıyla hem ticari (pasaj) hem de sosyal (nikah dairesi) fonksiyonları bir arada barındırması, dönemin şehircilik anlayışının bir yansımasıdır.
- Yangın Sonrası Yeniden Yapılanma: Kapalıçarşı yangını sonrası esnafa destek ve şehrin ticari hayatını canlandırma çabalarının bir parçası olması, toplumsal fayda odaklı bir yaklaşımı gösterir.
- Kültürel Dönüşüm: Nikah dairesinden kütüphaneye dönüşmesi, bir yapının zaman içinde değişen toplumsal ihtiyaçlara göre nasıl yeniden işlevlendirilebileceğinin ve kültürel bir merkeze dönüşebileceğinin güzel bir örneğidir.
- Kent Belleği: Bina, Bursa’nın yakın tarihini, sosyal ve kültürel değişimlerini simgeleyen önemli bir yapıdır.
Şimdiki Kullanımı ve Diğer Bilinmesi Gerekenler
Günümüzde Bursa Setbaşı Şehir Kütüphanesi olarak hizmet veren bu bina, okuyucuların ve araştırmacıların önemli duraklarından biridir.
- Kütüphane Hizmetleri: Kütüphane, geniş bir kitap koleksiyonuna sahip olup, okuma salonları, Bursa Kitaplığı ve çocuk alanları gibi bölümlerden oluşmaktadır. Kitap kurtlarını ağırlamaya devam eden bu yapı, bilgi edinme, araştırma ve kültürel etkinlikler için önemli bir kaynak konumundadır.
- Kültürel Etkinlikler: Kütüphanecilik hizmetlerinin yanı sıra, bünyesinde konser, konferans ve seminerler düzenlenmekte, çocuklar için çizgi film gösterimleri yapılmakta ve Üftade ve Gösteri Konferans salonlarında sanatsal ve kültürel etkinlikler organize edilmektedir.
- Modernizasyon: Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından çatısından zeminine kadar sil baştan yenilenen kütüphane, modern görünümüyle hizmet vermektedir. Güvenlik kamera sistemi, hırsız alarm sistemi ve yangın algılama sistemleri de eklenerek yapı kullanıcılar için daha güvenli hale getirilmiştir.
- Konum: Kentin merkezinde, Setbaşı Köprüsü’nün yanında yer alan kütüphane, toplam 1.976 metrekare kullanım alanına sahip 5 katlı bir yapıdır.
- Ulaşım Kolaylığı: Merkezi konumu sayesinde, hem yerel halk hem de turistler için kolayca ulaşılabilir bir noktadadır.
Setbaşı Şehir Kütüphanesi, Bursa’nın dinamik kültürel yaşamının ve okumaya verilen değerin bir göstergesidir. Geçmişte bir dönüm noktası olan evliliklerin şahidi olan bu bina, bugün binlerce kitabın ve yüzlerce hikayenin evi olarak, nesiller arası bilgi ve kültür köprüsü görevini üstlenmektedir.
Yararlanılan Kaynaklar:
- Dergi Bursa – Setbaşı Şehir Kütüphanesi
- Dergi Bursa – Şehir Kütüphanesi / Hakkında / İletişim / Etkinlikler
- ÇEKÜL – Kütüphane Türleri ve Türkiye’den Örnekler
- Bursa Büyükşehir Belediyesi – Setbaşı Kütüphanesi Yenilenen Yüzüyle Hizmette