Viola tricolor var. hortensis (Hercai menekşe)

Buradanara Paylaşımları

Hercai menekşe (Viola tricolor), menekşegiller (Violaceae) familyasına bağlı bir menekşe türü olup diğer menekşe türleri ile birleştirilerek birçok melez kültivarın türetilmesinde yaygın bir şekilde kullanılır.

Fotoğraf: Fazlı Yurtsever

15 cm kadar büyüyebilen bitkinin çiçekleri 1,5 cm çapında olup çiçekler erseliktir. Gövde genellikle dallı ve tüysüzdür. Yapraklar kısa saplı ve kulakçıklıdır. Rozet görülmez. Popüler bir süs bitkisidir.

Doğal olarak Avrupa ve batı Asya’da yayılış gösteren viola tricolor orman sınırı, yamaçlar ve dere kenarında görülür.

Dilimizde Hercai menekşe adı ile bilinen viola tricolor Haziran ve ağustos ayları arasında çiçek açar.

Fotoğraf: Fazlı Yurtsever

Deniz seviyesinden 1600 metreye kadar olan rakımlarda gözlemlenebilen bu bitki cins adını Atlas’ın kızı Ia’dan almıştır. Bitkinin adı Yunanca’dan (ιον) Latince’ya geçmiş ve viola halini almıştır. Ia utangaç bir orman perisidir. Apollon’dan kaçarken, tanrıça Diana’nın yardımıyla menekşe çiçeğine dönüşmüştür. Menekşelerin, ormanlık alanların altında ve gölgeli yerlerde bulunması, Ia’nın utangaçlığı ve Apollon’dan saklanıyor olması ile bağdaştırılmaktadır. Benzer bir rivayet gizem tanrıçası Proserpine hakkında da anlatılmaktadır. Menekşe toplamakta olan Proserpine, yeraltı tanrısı Pluto’nun saldırısına uğramış ancak Ia’dan farklı olarak Proserpine kurtulamamıştır. Bitkinin adı ile ilgili diğer referans ise, nehir tanrısı İnakhos’un kızı İo’dan (Ἰώ) geldiği yönündedir. Menekşe ile beslenen Io, menekşe çiçeklerini Jüpiter’e ilk sunan kişidir. Tür adı Latince üç renkli anlamına gelir. Türün çiçek renginin alacalı olmasına işaret eder.

Çeşitli kaynaklarda genç yapraklar ve tomurcuklar çiğ ya da pişirilerek tüketilebildiği bildirilmektedir.

Epilepsi, astım, cilt hastalıkları ve egzama için başvurulur. Bronşit, astım ve soğuk algınlığı vakalarında kullanılır. Balgam ve idrar söktürücüdür. Yatıştırıcı, astım tedavi edici, iltihap giderici, yumuşatıcı, temizleyici, terletici, müshil ve yara iyileştiricidir.

Çiçeklerinden sarı, yeşil ve mavi boya elde edilir.

Araç çubuğuna atla